Deneysel ve yarı deneysel araştırma nedir?

Deneysel ve yarı deneysel araştırmalar, bilimsel çalışmalarda farklı yöntem ve yaklaşımlar sunar. Deneysel araştırmalar, belirli değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için kontrollü şartlar altında gerçekleştirilirken, yarı deneysel araştırmalar, bazı kısıtlamalarla beraber daha doğal ortamlarda veri toplama imkanı sunar. Her iki tür araştırma da, bilgi birikimimizi artırmak ve gerçek dünyadaki fenomenleri anlamak adına önemli roller üstlenir.

Deneysel araştırma, neden-sonuç ilişkisini test etmeye yönelik bir araştırma düzeneğidir. Bu tür araştırmalarda:

• Grupların karşılaştırılması yapılır. Genellikle bir deney grubu ve bir kontrol grubu bulunur. Deney grubu, bağımlı değişken üzerinde etkisi test edilecek olan işlemi alırken, kontrol grubu hiçbir işlem almaz.
• Bağımsız değişkenin manipüle edilmesi söz konusudur. Araştırmacı, bağımsız değişkenin hangi biçimleri alacağına ve hangi gruba bu biçimlerden hangisinin uygulanacağına karar verir.
• Seçkisizlik önemlidir. Deneklerin gruplara rastgele atanması gerekir.
• Dışsal değişkenlerin kontrolü sağlanır. Bağımlı değişken ile ilişkili olan, ancak çalışmada etkisi test edilmeyecek olan değişkenler kontrol edilir.

Yarı deneysel araştırma ise, deneysel desenlerin uygulanmasının mümkün olmadığı durumlarda kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemde, katılımcıların gruplara rastgele atanması söz konusu değildir.

Yarı deneysel araştırma tasarımlarına örnek olarak şunlar verilebilir:

• Eşdeğer olmayan grupların tasarımı. Örneğin, matematik derslerinde matematik uygulamalarının etkinliğinin belirlenmesi için bir okulda, matematik uygulaması müdahalesi alan bir sınıf ve geleneksel öğretim yöntemleriyle devam eden bir sınıf seçilebilir.
• Doğal deneyler. Örneğin, sigara içme oranlarını düşürmeyi amaçlayan bir halk sağlığı kampanyasının etkisi, kampanyayı uygulayan bir bölgedeki sigara içme oranlarının, uygulamayan benzer bir bölgeyle karşılaştırılmasıyla incelenebilir.